1. [= -], і [= -] (Складаназалежны сказ, часткі звязаны злучальным злучнікам і, 1-ая частка ўяўляе сабой просты сказ, складнены звароткам, поўны, развіты, двухсастаўны); 2-ая частка ўяўляе сабой просты няўскладнены сказ, поўны, развіты, двухсастаўны).
2. [= -] (Просты сказ, пабуджальны, няклічны, развіты, поўны).

1) Не ідуць, мой сынок, рэкі ўгару, і не круціцца крылле ў ветрака проці ветру.
[Не ідуць, мой сынок, рэкі ўгару (1)], і [не круціцца крылле ў ветрака проці ветру (2)].
[ = - ], i [ = - ].
Складаназлучаны сказ (сродак сувязі - злучальны злучнік і), апавядальны, няклічны;
 1 - просты, двухсастаўны, поўны, развіты, ускладнены звароткам;
 2 - просты, двухсастаўны, поўны, развіты, няўскладнены.
  1. не ідуць - просты дзеяслоўны выказнік (не - адмоўная часціца, ідуць - дзеялоў)
      мой сынок - зваротак (мой - займеннік, сынок - назоўнік)
      рэкі - дзейнік (рэкі - назоўнік)
      ўгару - акалічнасць (ўгару - прыслоўе)
  2. не круціцца - просты дзеяслоўны выказнік (не - адмоўная часціца, круціцца - дзеялоў)
      крылле - дзейнік (крылле - назоўнік)
      ў ветрака - дапаўненне (ў - прыназоўнік, ветрака - назоўнік)
      проці ветру - акалічнасць (проці - прыслоўе, ветру - назоўнік)

2) Няхай родным словам загаворыць наш народ.
[Няхай родным словам загаворыць наш народ].
[ = - ].
Просты сказ, пабуджальны, няклічны, двухсастаўны, поўны, развіты, няўскладнены.
      няхай загаворыць - састаўны дзеяслоўны выказнік (няхай - пабуджальная часціца, загаворыць - дзеяслоў)
      родным - азначэнне (родным - прыметнік)
      словам - дапаўненне (словам - назоўнік)
      наш народ - дзейнік (наш - займеннік, народ - назоўнік)